و در عقب سيد باب مىرود و از اين روى همهمه در ميان شاگردان او رخ داده و از ميان آنها صحبت به سوى افواه عوام مىكشد ، تا آن كه پس از چندى شيخ محمد تقى به اصفهان برگشته ، اصحاب علت حركت او را سؤال كرده و تصور مىكنند كه اين مسافرت از روى ارادت بوده ، بعد اظهار مى دارد : از روى ارادت نبوده و از روى امتحان بوده ، به گمان آن‌كه شايد داعيه او از جانب خداوند باشد و اين همان موعود است . پس از آن‌كه خود را در زمره خواصش داخل ساختم ديدم كه محرّك اين شخص دست سياست است كه براى نزاع داخله كشور ايجاد كرده كه بعد از اين نتيجه‌هاى خود را بگيرند ؛ از اين روى چون مطلب را ملتفت شدم مراجعت كردم » . « 1 » شيخ محمد تقى در سال 1299 ق وفات كرد و در كربلاى معلّى مدفون شد . آية الله شيخ محمد تقى آقانجفى اصفهانى « 2 » و علامه شيخ محمد باقر اصطهباناتى شهيد « 3 » و امام الحرمين همدانى « 4 » از او مجاز بوده اند .

--> ( 1 ) . « ملا حسين ملا ولى الله ، ملا محمّد تقى هراتى و ميرزا حسين تاج از بزرگان دانشمندان و علماى زمان خود بوده‌اند . مير سيّد محمّد امام جمعه متكّفل مخارج آن‌ها بوده و نسبت محرميّتى به او داشتند . موقعىكه سيّد على محمد شيرازى معروف به باب ، در منزل ميرسيّد محمّد ميهمان بود ، اين چند نفر از طرف مير سيّد محمّد پذيرايى او را مىكردند و ملازم او بودند . وقتى سيّد علىمحمّد از اصفهان حركت نمود ، ملا محمّدتقى و ميرزا حسين به مصاحبت او رفتند ، ميرزا حسين كاملًا ارادت پيدا كرد و ديگر مراجعت به اصفهان ننمود . ملا محمّد تقى ابتدا فريفته شده بود ، ليكن پس از چندى مراجعت نزد ميرسيّد محمّد نمود و اظهار پشيمانى داشت و مىگفته بود كه شهرت وبستگى من به شما - ميرسيّد محمّد - در اين مسافرت سبب شد كه جماعتى به سيّد ارادت پيدا كردند » . رجال و مشاهير اصفهان جناب ص 519 . ( 2 ) . علوم الحديث عدد 2 ص 203 . ( 3 ) . المسلسلات ج 1 ص 227 - 226 . ( 4 ) . « رسالة في إجازة المولي محمد تقي بن حسين علي الهروي الأصفهاني الحائري المتوفي ( 1299 ) للميرزا محمد الهمداني . مدرّجة في الشجرة المورقة ، أولها : الحمد لله علي نعمائه المتسلسلة المتواترة . . . ذكر من مشايخه السيد الميرزا علي نقي الطباطبائي الحائري والسيد كاظم الرشتي تأريخها 9 ج 2 - 1283 و ذكر بعض تصانيفه » . الذريعة ج 11 ص 15 .